Zealandia – Lục địa thất lạc của Trái Đất?

Như chúng ta đã biết, có tất cả bảy lục địa trên Trái Đất – Á, Âu, Phi, Úc, Bắc Mỹ, Nam Mỹ và Nam Cực. Tuy nhiên, nhiều nhà địa chất học cho rằng có tồn tại một lục địa thứ tám mang tên Zealandia nằm ở tây nam Thái Bình Dương, hiện đã bị nước biển nhấn chìm.

Zealandia có diện tích khoảng 5 triệu km2 nhưng phần nổi trên mặt nước của nó chỉ chiếm khoảng 6%, bao gồm toàn bộ New Zealand và quần đảo New Caledonie thuộc Pháp. Thông qua thăm dò đáy biển, các nhà khoa học nhận thấy Zealandia hội tụ đủ những đặc điểm của một lục địa: 

(1) có độ cao cao hơn nhiều lần so với lớp vỏ đại dương, 

(2) có sự hiện diện của 3 loại đá (đá núi lửa, đá biến chất và trầm tích)

(3) lớp vỏ dày và có vận tốc địa chấn nhỏ hơn ở lớp vỏ đại dương 

(4) có giới hạn rõ ràng và đủ lớn để được coi là một lục địa, không phải mảnh lục địa (continental fragment).

Tới 94% của Zealandia nằm dưới đáy biển. Ảnh: The Indian Statement

Tới 94% của Zealandia nằm dưới đáy biển. Ảnh: The Indian Statement

Tuy nhiên không phải lúc nào Zealandia cũng nằm dưới nước. Người ta tin rằng tầm đâu đó 80-100 triệu năm về trước, khi đó Zealandia còn nổi và bắt đầu tách ra khỏi siêu lục địa Gondwana. Điều này khiến lớp vỏ phía dưới lục địa này bị kéo dãn và mỏng dần, để rồi nằm hoàn toàn dưới đại dương khoảng 23 triệu năm trước. Động đất và núi lửa thường xuyên xảy ra ở Zealandia, do lục địa này nằm trên hai mảng kiến tạo (Ấn – Úc và Thái Bình Dương). Dãy Nam Alps ở đảo Nam New Zealand chính là một phần của đứt gãy Alpine – ranh giới giữa hai mảng. Người ta cũng đã chứng minh ở Zealandia từng tồn tại thú có vú sau khi phát hiện ra hóa thạch xương hàm của một loài thú cổ, khác với những lầm tưởng trước đó là nơi đây chỉ tồn tại các loài dơi, chim và hải cẩu. Cũng như lục địa Úc, thời gian cô lập với những lục địa khác của Zealandia là đã đủ cho tiến hóa, nên các sinh vật đã tồn tại ở New Zealand và New Caledonia trước đó phát triển đặc hữu, trở thành những điểm nóng về đa dạng sinh học.

New Caledonia có nhiều sinh vật đặc hữu nhờ hàng triệu năm tiến hóa cô lập.

New Caledonia có nhiều sinh vật đặc hữu nhờ hàng triệu năm tiến hóa cô lập

Bài viết tham khảo từ GSA Today, EarthSky và Wikipedia.

Mortimer, Nick, et al. “Zealandia: Earth’s hidden continent.” GSA today 27.3 (2017): 27-35.

Subscribe
Notify of
guest
0 Comments
Inline Feedbacks
View all comments

Bài viết liên quan

Scroll to Top